ดูแลแผลหลังดึงหน้าอย่างไร? แผลนูนคือคีลอยด์หรือไม่

Aug 15

2 min read

ผู้หญิงตรวจแนวแผลหลังดึงหน้าบริเวณข้างใบหู

หลังผ่าตัดดึงหน้า อีกหนึ่งความกังวลที่หลายคนถาม MSS.O คือ

“แผลจะเห็นชัดไหม?”“ถ้าแผลนูนขึ้นมา แปลว่าเป็นคีลอยด์หรือเปล่า?”

ความจริงคือแผลผ่าตัดทุกแผลต้องใช้เวลาในการฟื้นตัว ช่วงแรกแผลอาจมีสีชมพูหรือแดง รู้สึกตึง แข็ง คันเล็กน้อย หรือดูนูนกว่าผิวรอบข้างได้ อาการเหล่านี้จึงยังไม่ได้หมายความว่าเป็นคีลอยด์ทันทีค่ะ

สำหรับการดูแลแผลหลังดึงหน้า สิ่งสำคัญคือรู้ว่าแต่ละช่วงควรดูแลอย่างไร สังเกตการเปลี่ยนแปลงของแผลต่อเนื่อง และไปตามนัดเพื่อให้ทีมแพทย์ประเมินจริง

แผลผ่าตัดดึงหน้าอยู่ตรงไหนบ้าง?

ตำแหน่งและความยาวของแผลขึ้นอยู่กับเทคนิคที่แพทย์เลือกใช้และบริเวณที่ต้องการแก้ไข แผลอาจอยู่บริเวณ

ขมับหรือแนวไรผม
ด้านหน้าและรอบใบหู
หลังใบหูต่อเข้าไปในแนวผม
ใต้คาง หากมีการผ่าตัดยกกระชับใต้คางร่วมด้วย

ดังนั้นแม้จะเรียกว่า “ดึงหน้า” เหมือนกัน แต่ตำแหน่งแผล จำนวนจุดเย็บ และระยะเวลาตัดไหมของแต่ละคนอาจไม่เหมือนกันค่ะ

ช่วง 1–7 วันแรก โรงพยาบาลดูแลแผลอย่างไร?

จากประสบการณ์ที่ MSS.O ดูแลลูกค้า โรงพยาบาลในเกาหลีมักนัดค่อนข้างถี่ในช่วงสัปดาห์แรก เพราะเป็นช่วงที่ต้องติดตามทั้งอาการบวม ความแห้งของแผล ผ้าพันหน้า และสายเดรนเลือดหรือสายระบายของเหลวหากมี

ตัวอย่างลำดับการดูแลที่พบได้ เช่น

วันถัดจากการผ่าตัด: ตรวจแผล ถอดหรือปรับผ้าพันหน้า และตรวจสายเดรนเลือดหรือสายระบายของเหลว หากคนไข้มีการใส่สายเดรน จะนำออก 2-3 วันหลังวันผ่าตัด
ประมาณวันที่ 3: ทำความสะอาดแผล ตรวจอาการบวม และอาจมีการฉายแสงสำหรับลดบวม หรืออบออกซิเจน ตามคำแนะนำของแพทย์และแนวทางของแต่ละโรงพยาบาล
ประมาณวันที่ 7: ตรวจความแห้งของแผลและพิจารณาตัดไหมบางตำแหน่ง

ลำดับนี้เป็นเพียงตัวอย่างจากการดูแลจริง ไม่ใช่กำหนดตายตัวสำหรับทุกโรงพยาบาล เพราะเทคนิคการผ่าตัด สภาพแผล และการฟื้นตัวของแต่ละคนแตกต่างกันค่ะ

การตัดไหมอาจไม่ได้ตัดพร้อมกันทุกจุด

โดยทั่วไปโรงพยาบาลอาจเริ่มประเมินและตัดไหมบางส่วนประมาณวันที่ 7 โดยเฉพาะจุดที่แผลแห้งและสมานดี ส่วนบางตำแหน่ง เช่น บริเวณไรผมหรือหลังใบหู อาจต้องรอประเมินอีกครั้งประมาณวันที่ 10–14

ข้อมูลจากสมาคมศัลยแพทย์ตกแต่งแห่งสหรัฐอเมริการะบุว่า ระยะสมานแผลเบื้องต้นมักอยู่ที่ประมาณ 10–14 วัน และแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาว่าควรถอดไหมหรืออุปกรณ์ปิดแผลเมื่อใด (American Society of Plastic Surgeons)

จึงไม่ควรใช้จำนวนวันของคนอื่นมาตัดสินว่าแผลของเราช้าหรือเร็วเกินไปค่ะ

ดูแลแผลหลังดึงหน้า: ต้องล้างแผลเองทุกวันไหม?

ในช่วงสัปดาห์แรก ลูกค้าที่ MSS.O ดูแลมักมีนัดกับโรงพยาบาลค่อนข้างบ่อย บางวันจึงแทบไม่ต้องทำความสะอาดแผลด้วยตัวเอง เพราะทีมโรงพยาบาลจะตรวจและดูแลให้ในวันนัด

หากมีจุดที่ต้องดูแลระหว่างวัน โรงพยาบาลจะระบุให้ชัดเจนว่าต้องทำบริเวณใดและบ่อยแค่ไหน รวมถึงอาจ

จัด ยาทาแผลทางการแพทย์ ให้
หรือออกใบสั่งยาเพื่อนำไปซื้อ

ควรใช้เฉพาะยาที่แพทย์สั่งและทาบาง ๆ ตามตำแหน่งที่โรงพยาบาลแนะนำ เพื่อช่วยดูแลความสะอาดและลดคราบแผลแห้งเกาะแนวไหม ซึ่งอาจทำให้ทำความสะอาดหรือตัดไหมได้ยากขึ้น

ไม่ควรซื้อยาทาแผล ผลิตภัณฑ์ลดรอยแผล หรือใช้น้ำยาทำความสะอาดเพิ่มเติมเอง เพราะสภาพแผลและวิธีเย็บของแต่ละคนไม่เหมือนกันค่ะ

แผลกำลังฟื้นตัว แผลนูน และคีลอยด์ ต่างกันอย่างไร?

เปรียบเทียบแผลกำลังฟื้นตัว แผลนูน และคีลอยด์หลังดึงหน้า

1. แผลกำลังฟื้นตัว

ช่วงแรกแผลอาจมีสีชมพูหรือแดง แข็ง ตึง คันเล็กน้อย หรือดูนูนขึ้นเล็กน้อยได้ เนื่องจากร่างกายกำลังสร้างและปรับโครงสร้างคอลลาเจนบริเวณแผล

ลักษณะของแผลต้องดูการเปลี่ยนแปลงต่อเนื่อง ไม่ควรตัดสินจากภาพหรืออาการในวันเดียว

2. แผลนูน หรือ Hypertrophic Scar

แผลนูนมักหนาและแข็งขึ้น แต่ยังอยู่ ภายในขอบเขตของแผลผ่าตัดเดิม หลายกรณีอาจค่อย ๆ จาง อ่อนตัว และแบนลงเมื่อเวลาผ่านไป

บทความทบทวนจากวารสารของ Korean Academy of Medical Sciences อธิบายว่าแผลนูนอาจแดงและโตขึ้นในช่วงหลายเดือนแรก ก่อนเริ่มลดความแดงและยุบลงในระยะต่อมา (Journal of Korean Medical Science)

3. คีลอยด์ หรือ Keloid

คีลอยด์มีลักษณะสำคัญคือเนื้อแผลขยาย เลยออกนอกขอบเขตของแผลเดิม และอาจโตต่อเนื่อง รวมถึงมีอาการคัน เจ็บ หรือตึงร่วมด้วย

การวินิจฉัยต้องอาศัยการตรวจและติดตามโดยแพทย์ เพราะแผลที่แดง แข็ง หรือนูนในช่วงแรกอาจยังเป็นเพียงกระบวนการฟื้นตัวหรือแผลนูน ไม่ใช่คีลอยด์ค่ะ

คีลอยด์หลังดึงหน้าพบได้บ่อยแค่ไหน?

คีลอยด์สามารถเกิดขึ้นได้ แต่ข้อมูลจากงานวิจัยดึงหน้าบางชุดแสดงว่าเป็นภาวะที่พบในคนส่วนน้อย

งานศึกษา Deep Plane Facelift ในผู้ป่วยเอเชีย 61 คน รายงานแผลนูน 1 คน หรือ 1.6% และไม่ได้รายงานคีลอยด์ในรายการภาวะแทรกซ้อน (Plastic and Reconstructive Surgery / PMC)
งานศึกษาการผ่าตัด Extended Deep Plane Facelift โดยศัลยแพทย์คนเดียวจำนวน 240 คน รายงานคีลอยด์ 2 คน หรือ 0.8% และแผลนูน 1 คน หรือ 0.4% (PubMed)

ตัวเลขเหล่านี้ไม่ใช่เปอร์เซ็นต์ความเสี่ยงที่ใช้แทนทุกโรงพยาบาลหรือทุกคน เพราะแต่ละการศึกษามีเทคนิค ศัลยแพทย์ กลุ่มผู้ป่วย และระยะเวลาติดตามต่างกัน

สิ่งที่ข้อมูลช่วยให้เราเข้าใจได้คือ คีลอยด์ไม่ใช่สิ่งที่จะเกิดกับคนส่วนใหญ่หลังดึงหน้า แต่ก็ไม่ใช่ความเสี่ยงที่เป็นศูนย์ จึงควรรู้ไว้เพื่อสังเกตอย่างเข้าใจ ไม่ใช่เพื่อกังวลล่วงหน้าค่ะ

ก่อนผ่าตัดควรแจ้งประวัติแผลแบบไหน?

หากเคยมีแผลนูนหรือคีลอยด์ ควรแจ้งแพทย์ตั้งแต่ก่อนผ่าตัด โดยเฉพาะแผลจาก

การเจาะหู
การผ่าตัดครั้งก่อน
แผลผ่าคลอด
การฉีดวัคซีน
อุบัติเหตุหรือแผลบาดลึก
รวมถึงประวัติคีลอยด์ของคนในครอบครัว

ประวัติเหล่านี้ช่วยให้แพทย์ประเมินและวางแผนติดตามแผลได้เหมาะสมขึ้น แต่ไม่สามารถใช้ทำนายผลของแผลใหม่ได้ทั้งหมดค่ะ

ผลิตภัณฑ์ลดรอยแผลเริ่มใช้ได้เมื่อไร?

ผลิตภัณฑ์ซิลิโคนมีข้อมูลสนับสนุนในการดูแลแผลนูนบางประเภท แต่ควรเริ่มใช้เมื่อแผลปิดสมบูรณ์และได้รับอนุญาตจากแพทย์แล้วเท่านั้น ไม่ควรทาบนแผลเปิดหรือเริ่มใช้เพราะเห็นว่าแผลมีสีแดง

งานศึกษาที่เผยแพร่โดย Korean Wound Management Society ยังชี้ว่าความสม่ำเสมอในการใช้ซิลิโคนมีความสัมพันธ์กับลักษณะแผลที่ดีขึ้น แต่แนวทางต้องเลือกให้เหมาะกับแผลแต่ละคน (Journal of Wound Management and Research)

นอกจากซิลิโคนแล้ว แพทย์อาจพิจารณาการรักษาอื่นตามลักษณะและระยะของแผล จึงไม่ควรซื้อผลิตภัณฑ์หรือเริ่มนวดแผลด้วยตัวเองค่ะ

อาการแบบไหนควรติดต่อโรงพยาบาล?

ควรส่งภาพและติดต่อทีมดูแลหากพบว่า

แผลแดง บวม ร้อน หรือเจ็บมากขึ้น
มีของเหลวขุ่น กลิ่นผิดปกติ หรือมีไข้
แผลแยกหรือมีเลือดออก
ใบหน้าข้างใดข้างหนึ่งบวมตึงขึ้นอย่างรวดเร็ว
แนวแผลนูน แข็ง คัน หรือขยายออกจากขอบแผลมากขึ้นเรื่อย ๆ

อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าเป็นคีลอยด์ทั้งหมด บางอาการอาจเกี่ยวข้องกับการติดเชื้อ เลือดคั่ง หรือปัญหาอื่นที่ควรได้รับการประเมินโดยเร็ว

Recovery Insight by Jeep

คำถามที่พบได้บ่อยหลังผ่าตัดคือ

“แผลตรงนี้นูนขึ้น เป็นคีลอยด์แล้วหรือยัง?”

สิ่งที่ MSS.O ทำคือช่วยดูว่าอาการเกิดขึ้นในช่วงไหนของการฟื้นตัว ส่งภาพและข้อมูลให้โรงพยาบาล และประสานคำแนะนำกลับมาให้ตรงกับเคส เพราะการดูแผลจากภาพเพียงครั้งเดียวอาจยังบอกไม่ได้ว่าเป็นแผลกำลังสมาน แผลนูน หรือคีลอยด์

บางคนตัดไหมได้หลายจุดตั้งแต่ประมาณวันที่ 7 ขณะที่บางจุดต้องรอถึงวันที่ 10–14 บางคนมีสายเดรนเลือด บางคนไม่มี และยาทาแผลที่ได้รับก็อาจแตกต่างกัน

จึงไม่จำเป็นต้องเปรียบเทียบแผลของตัวเองกับคนอื่นค่ะ

สิ่งที่ควรทำที่สุดคือ ไปตามนัด ดูแลตามคำแนะนำ และแจ้งทีมโรงพยาบาลเมื่อเห็นการเปลี่ยนแปลงที่กังวล เพื่อให้แพทย์ประเมินได้ตั้งแต่ระยะแรก

เขียนโดย Jeep MSS.OMSS.O — Behind Beauty

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปประกอบกับประสบการณ์การดูแลลูกค้าของ MSS.O ไม่ใช้แทนการวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ วิธีทำความสะอาดแผล การตัดไหม และการใช้ยาหรือผลิตภัณฑ์ดูแลแผลควรเป็นไปตามคำแนะนำของแพทย์และโรงพยาบาลที่ทำการผ่าตัด